Wszystkie odcinki
Odcinek 6· 14:20
Czyste Powietrze: odpowiadamy na wasze pytania (Q&A)
Odcinek 6 Eco Podcastu od Tokan Energy. Tym razem odpowiadamy na 20 pytań słuchaczy o program Czyste Powietrze — kto może dostać dotację, ile wynosi (40, 70 czy 100% kosztów), jak udokumentować likwidację starego pieca, ile dostaniemy na pompę ciepła i termomodernizację, jak złożyć wniosek, co to prefinansowanie i lista ZUM, oraz na co uważać przy rozliczeniu. Masz własne pytanie? Dołącz do naszej grupy na Facebooku „Tokan Energy Doradza”.
0:0014:20
Transkrypcja
Witamy w szóstym odcinku ekopodcastu od Tokan Energy. Dzisiaj odpowiadamy na wasze pytania o program Czyste Powietrze. Najważniejszą dotację na wymianę ogrzewania i ocieplenie domu jednorodzinnego. A jeśli sami macie pytania, na które chcielibyście usłyszeć odpowiedź, dołączcie do naszej grupy na Facebooku Tokan Energy Doradza. Zbieramy tam wasze wątpliwości i wracamy do nich w kolejnych odcinkach. To zaczynajmy.
Zdecydowanie. Najwyższy czas.
No właśnie, mamy dzisiaj taki odcinek specjalny, całkowicie oparty na waszych pytaniach z grupy. Bierzemy na warsztat i to tak bardzo dogłębnie program Czyste Powietrze. Będziemy się opierać wyłącznie na twardych danych z oficjalnych dokumentów, ale bez tego całego urzędniczego żargonu.
Dokładnie, żadnego lania wody, same konkrety. Mamy tu 20 najczęstszych pytań i będziemy je czytać na zmianę, prawda?
Tak jest. No to lecimy z pierwszym. Czym właściwie jest program Czyste Powietrze i kto może dostać dotację?
OK, zacznijmy od podstaw. Główny cel to po prostu wymiana pieców i ocieplenie budynków. Ale, i tu uwaga, beneficjentami są wyłącznie właściciele lub współwłaściciele domów jednorodzinnych.
Jasne, czyli nie mieszkania w blokach.
Zgadza się. Co więcej, to bardzo ważne, program dotyczy tylko domów już istniejących.
istniejących, czyli ci, którzy się budują, odpadają.
Dokładnie tak. Nowe domy w budowie nie kwalifikują się do tego konkretnego programu.
Okej, to drugie pytanie. Chyba masz je u siebie?
Tak. Pytanie numer dwa. Czy muszę być właścicielem domu i od jak dawna?
No, z perspektywy zwykłego człowieka to brzmi trochę jak wejściówka do jakiegoś, wiesz, klubu VIP. Trzeba mieć odpowiedni staż, żeby wejść.
Coś w tym jest. Przepisy mówią jasno, trzeba być właścicielem nierugomości od minimum trzech lat przed dniem złożenia wniosku.
Trzy lata to całkiem długo. A jak ktoś np. odziedziczył dom po babci w zeszłym miesiącu?
O, to jest jedyny wyjątek. Domy nabyte w drodze spadku są zwolnione z tej zasady. Wtedy te trzy lata w ogóle nie obowiązują.
Uff, to ma sens. Dobra, pytanie trzecie. Ile można dostać i od ciego zależy, czy to jest 40%, 70% czy może 100% kosztów?
Krótka piłka, wszystko zależy od dochodów w rodzinie. Mamy tu trzy poziomy dofinansowania. Podstawowy, który daje do 40%, podwyższony do 70% i ten najwyższy, gdzie można dostać aż do 100% zwrotu.
Dobrze, ale progi dochodowe zawsze przerażają. Ty masz pytanie czwarte, dawaj.
Już czytam. Jakie są progi dochodowe dla poszczególnych poziomów?
Wiesz co, jak ja patrzę na te tabele w urzędach, to czuję, że potrzebuję dyplomu z matematyki, żeby to ogarnąć. Jak to policzyć tak po ludzku?
To nie jest takie straszne, uwierz mi. Sprawdziłam to dokładnie w dokumentach. Poziom podstawowy, ten do 40%, tu liczy się po prostu roczny dochód wnioskodawcy. Nie może przekroczyć 135 tysięcy złotych.
OK, 135 tysięcy na osobę wnioskującą. A ten wyższy poziom?
Przy podwyższonym liczymy przeciętny dochód na członka rodziny na miesiąc, to jest do 2250 złotych, jeśli mieszkasz z kimś, albo 3150 złotych dla osób samotnych.
Czekaj, a ten najwyższy, gdzie dają 100%?
Tutaj progi są bardzo rygorystyczne. Dochód na osobę w rodzinie wieloosobowej to maksymalnie 1300 zł, a w jednoosobowej 1800 zł.
Aha.
I to jest ważny szczekół. Jeśli masz ustalone prawo do określonych zasiłków...
Czyli to jest tak naprawdę dla osób, które najbardziej potrzebują wsparcia. OK, przechodzimy do drugiej części operacja kopciuch. Pytanie piąte czytam ja.
Zamieniam się w słuch.
Czy muszę zlikwidować stary piec i jak to udokumentować?
Bezwzględnie tak. Stary piec musi zostać trwale wyłączony. Nie ma, że zostawiamy go sobie gdzieś tam w piwnicy na czarną godzinę.
I jak to udowodnić? Zdjęcie na telefonie wystarczy?
Zdecydowanie nie. Musisz mieć oficjalny, imienny dokument ze złomowania albo kartę przekazania odpadu. A jeśli to jest np. stary piec kaflowy w pokoju, który chcesz zostawić jako ozdobę?
O, to się często zdarza.
Właśnie. W takim przypadku trzeba go fizycznie odciąć od komina i wziąć specjalny protokół od mistrza kominiarskiego.
Poważna sprawa. Dobra, szóste pytanie dla Ciebie.
Co to jest nieefektywne źródło ciepła, ten cały kopciuch?
No ja bym powiedział, wiesz, własnymi słowami, że to po prostu każdy stary rozpadający się piec węglowy, z którego gęsty dym zasnuwa całą okolicę zimą.
Definicja życiowa bardzo trafna, ale urzędowo, i tu cytuję dokumenty, to jest źródło na paliwo stałe, które nie spełnia norm minimum piątej klasy.
Czyli wszystko, co jest poniżej ekoprojektu, tak?
Dokładnie. Każdy piec poniżej tej piątej klasy to w świetle programu po prostu kopciuch.
Dobra. To najważniejsze pytanie, siódme. Ile dostanę na pompę ciepła? I czy to prawda, że gruntowa daje więcej niż powietrzna?
Tak, to prawda, ale nie ma tu jednej ogólnej kwoty. Wszystko zależy od tego, w którym progu dochodowym jesteś.
Jasne. Czyli te 40, 70 albo 100%.
Właśnie. Jeśli mówimy o pompie powietrzewoda o podwyższonej klasie, dotacja wynosi od 14 080 zł przez 24 640 aż do 35 200 zł.
A przy gruntowej?
Gruntowa to znacznie wyższe limity od 18 000 zł przez 31 500 zł do 45 000 zł w najwyższym poziomie.
No tak i to w sumie ma ogromny sens. Gruntowa pompa daje wyższą dotację, bo wiesz to przysłowiowe kopanie po skarb w ogródku to potężny koszt. Odwierty, ciężki sprzęt, to kosztuje na start o wiele więcej.
Dokładnie, dlatego program to rekompensuje. Przejdźmy do ósmego pytania. Czy program dopłaca też do ocieplenia ścian i wymiany okien?
Okej, to ja na to patrzę tak. Bez ocieplenia nowa pompa ciepła będzie tylko zżerać prąd. No chyba powinni do tego dopłacać.
I dopłacają. Kompleksowa termomodernizacja ma osobne limity. Od 33 200 zł przez 58 100 zł, aż do imponujących 83 000 zł. I co najlepsze, te limity składowe można ze sobą łączyć.
Czyli można wziąć na pompę i do tego na ocieplenie.
Zgadza się. Sumujesz to.
Rewelacja. Dziewiąte. Czy jest dotacja na audyt energetyczny i ile wynosi?
Tak. Program mocno zachęca do sprawdzenia czy i co w ogóle opłaca się ociepłać w danym domu. Można na to dostać 480, 840 lub maksymalnie 1200 zł.
W zależności od progu.
Dokładnie. Znów zasada progu dochodowego.
Świetnie. Masz dziesiąte pytanie.
Mam. Czy fotowoltaika jest objęta czystym powietrzu?
O, to jest super ważne. Z prądem ze słońca każda pompa ciepła ma po prostu idealny sens.
To prawda, ale tu muszę trochę ostudzić emocje.
Dlaczego?
Owszem, program obejmuje fotowoltaikę, ale i tu musimy być szczerzy, w przeglądanych przez nas dziś źródłach i dokumentach nie podano konkretnego limitu kwotowego dla samych paneli.
Aha, czyli nie wiemy dokładnie ile na to dają.
Właśnie, dlatego bardzo radzimy wszystkim, żeby skonsultowali aktualną dokumentację u doradcy, bo te kwoty potrafią być dynamiczne.
Wadzę działalność gospodarczą w domu, czy to przekreśla dotację?
Nie od razu, ale uwaga, to zależy od metrażu. Jeśli prowadzisz firmę i zajmuje ona więcej niż 30% całkowitej powierzchni domu, dotacja przepada całkowicie.
Wow, okej. A jeśli mniej niż 30%?
Wtedy nie przepada, ale jest proporcjonalnie pomniejszana do tej części mieszkalnej.
Rozumiem. Dwunaste pytanie u Ciebie?
Czy podatek VAT jest objęty dotacją?
No czyli co, idę do sklepu, kupuję i z tego paragonu w pełni dostaję zwrot całości, tak z podatkiem?
Nie, w żadnym wypadku. Podatek VAT to jest z punktu widzenia urzędu tak zwany koszt niekwalifikowany.
Czyli liczą tylko netto?
Dokładnie. Dotacja zawsze liczona jest od kwot netto. Pamiętajcie o tym, planując budżet.
Super ważna uwaga. Pytanie trzynaste. Jak i gdzie złożyć wniosek?
Najwygodniej przez internet. Można to zrobić elektronicznie przez stronę gov.pl albo przez specjalny system GWT.
A jak ktoś nie lubi komputerów?
Zawsze można złożyć wersję papierową. Wtedy zanosimy ją lub wysyłamy do właściwego Wojewódzkim Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
Czyli w FOSiGów.
Dokładnie, znany skrót. Pytanie 14 mam ja. Ile czeka się na rozpatrzenie wniosku?
Miesiąc. Tak by było standardowo?
No właśnie nie. Ze względu na dokumentację urzędy mają na to do 60 dni. Trzeba się uzbroić w cierpliwość.
Dobrze wiedzieć. Pytanie 15. Ile mam czasu na realizację całego przedsięwzięcia?
Od momentu złożenia wniosku masz maksymalnie 24 miesiąca na wykonanie prac.
Dwa lata. A są jakieś wyjątki?
Tak. Jeśli na przykład bierzesz dotację na spłatę kredytu bankowego przeznaczonego na ten remont, ten czas ulega skróceniu. Wynosi wtedy równe 18 miesięcy.
Przesnaste pytanie. Czytaj proszę.
Do kiedy w ogóle trwa program? Czy jeszcze zdążę?
No właśnie. Z tymi dotacjami to często jest tak, że pule znikają w tydzień. Zdążymy.
Zdecydowanie tak, uspokajam, program jest bardzo długofalowy, potrwa aż do 2032 roku.
O, to jeszcze mnóstwo czasu.
Choć uwaga, umowy z beneficjentami będą zawierane tylko do 2030 roku, wnioski można składać cały czas w trybie ciągłym.
Jasne. Przechodzimy do 17. Co to jest prefinansowanie i kto może z niego skorzystać?
To jest świetna opcja, ale uwaga, zarezerwowana tylko dla poziomu podwyższonego i najwyższego.
Czyli z tych niższych dochodów.
Tak, to nic innego jak wypłata zaliczki do 35 proc. dotacji bezpośrednio na konto wykonawcy prac, żeby mógł kupić materiały i zacząć robotę.
Ale to załatwiam sam.
Nie, wnioskuje się o to bezpośrednio przez operatora programu. Zwykły, podstawowy poziom dofinansowania niestety nie ma tej opcji.
Ale wiesz, to działa jak takie zielone światło dla ludzi, którzy nie mają oszczędności w przysłowiowej skarpecie. Chcą działać ekologicznie, ale po prostu nie stać ich na wyłożenie gotówki z góry. Super opcja.
Zdecydowanie to ułatwia start inwestycji.
Okej, to wchodzimy w ostatnią część. Haczyki i życie po remoncie. Pytanie 18 dla Ciebie.
Czy pompa ciepła musi być z jakiejś listy?
Zapewne tak. Urzędy lubią listy.
Absolutnie tak i mówię to z pełnym naciskiem. Wszystkie pompy ciepła, a od 14 czerwca 2024 roku również wskazane kotły na biomasę, bezwzględnie muszą znajdować się na liście ZUM.
Lista ZUM to brzmi znajomo.
To jest oficjalna baza zielonych urządzeń i materiałów. Jeśli kupisz pompę spoza tej listy dotacji nie będzie. Koniec kropka.
Twarda zasada? To od razu pytanie dziewiętnaste moje. Sąsiad sprzedaje tanio swoją pompę ciepła, bo powiedzmy wymienia na nowszą i większą. Czy mogę ją kupić z dotacji? Z listy ZUM. Oczywiście.
No i tu mamy kolejny twardy warunek. Niestety kategorycznie nie możesz.
Nawet jeśli jest światna i z listy?
Niestety. Wszystkie urządzenia, które są kupowane w ramach programu Czyste Powietrze muszą być fabrycznie nowe. Żadne transakcje używanego sprzętu po prostu nie wchodzą w grę.
Nawet od sąsiada. Szkoda, ale rozumiem kwestia gwarancji. I ostatnie pytanie dwudzieste czytasz ty.
Co to jest okres trwałości i co w jego trakcie wolno, a czego nie?
A właśnie, czy ja po wypłacie kasy, wiesz, mogę o wszystkim po prostu zapomnieć, pieniądze na koncie, remont zrobiony i cześć?
Nie, nic z tych rzeczy. Państwo wymaga tak zwanego okresu trwałości, który trwa równe 5 lat od momentu zakończenia całej inwestycji.
A co to w praktyce oznacza dla mnie w domu?
Oznacza to, że w tym czasie absolutnie nie wolno Ci zdemontować zakupionych z dotacji urządzeń. Nie wolno też zamontować ponownie żadnego kopciucha, czyli nieekologicznego źródła ogrzewania.
A dom?
Budynek nie może zmienić swojego przeznaczenia. Musi pozostać w pełni mieszkalny. Nie przerobisz go nagle na warsztat czy magazyn.
Czyli pełna kontrola przez pięć lat.
Wiesz, to nasuwa mi taką ciekawą refleksję bazującą na tym okresie trwałości.
Zamieniam się w słuch.
Moim zdaniem ten program tak naprawdę uczy nas myślenia długoterminowego. To nie jest po prostu jednorazowy zastrzyk gotówki na darmowy sprzęt domowy.
Zgadzam się z Tobą. To by było za proste.
Właśnie. To jest podpisanie takiego paktu z Państwem na pięć lat, a miejmy nadzieję, że na dużo dłużej. Paktu, który całkowicie zmienia naszą perspektywę na to, kim jesteśmy jako, nazwijmy to, zarządcy własnej energii w domu. Zaczynamy myśleć o tym, jak produkujemy ciepło, jak je oszczędzamy.
Piękne podsumowanie, tak? Stajemy się o wiele bardziej świadomi. Słuchajcie, przeszliśmy przez wszystkie 20 pytania, ale jeśli macie pytania, do których chcielibyśmy się odnieść, dołączcie do naszej grupy na Facebooku Tokan Energy Doradza i napiszcie do nas. Weźmiemy wasz temat w następnym odcinku.
Czekamy na nie.
Jeśli potrzebujesz pomocy w temacie dotacji z programu Czyste Powietrze to zapraszamy do kontaktu na tokanenergie.pl. Oferujemy szeroki zakres specjalistycznej wiedzy oraz bezpłatne audyty. Dziękujemy za uwagę. To był Eko Podcast od Tokan Energy. Do usłyszenia.